:: هيولاي مفيد

بازگشت

پاي پرورش كروكوديل به كشورمان باز مي‌شود
هيولاي مفيد

نويسنده: دكتر پيمان شيرازپور دامپزشك و محقق پرورش كروكوديل

●

چندي پيش دفتر نمايندگي ولي فقيه در سازمان دامپزشكي اعلام كرد كه مقام معظم رهبري پرورش حيواناتي نظير كروكوديل را براي استفاده در صنايع مختلف و بهره‌گيري از چرم و پوست آن جايز دانستند.
    به دنبال آن وزير جهاد كشاورزي نيز در جمع خبرنگاران با اشاره به سفر خود به قاره آفريقا از درخواست يكي از مسوولين كشورهاي آفريقايي براي مشاركت با وي در پرورش كروكوديل خبر داد كه البته مهندس اسكندري اين درخواست را به دليل اينكه در حال حاضر شغل دولتي دارد نپذيرفت، اما تلويحا اعلام كرد كه شايد پس از دوران وزارت به پرورش كروكوديل بپردازد. مقاله ذيل كلياتي در خصوص پرورش عملي كروكوديل و موارد مصرف آن است كه به قلم دكتر پيمان شيرازپور تهيه شده است.
    وي در گفت‌وگو با خبرنگار ما با اشاره به تلاش‌هاي چهار ساله براي اخذ مجوز پرورش كروكوديل مي‌گويد: در حال حاضر در حال تبادل نظر با اداره محيط زيست و سازمان‌هاي دامپزشكي و شيلات جهت ورود گونه‌‌هايي از كروكوديل هستيم كه پوست با ارزش داشته باشند، در حالي كه گونه‌هاي حال حاضر ايراني بيشتر گوشتي هستند. اين گونه به نام گاندو در ايران، هند، پاكستان و چين يافت مي‌شود.
    دكتر شيرازپور درخصوص مصرف دارويي كروكوديل مي‌گويد: اخيرا آزمايشاتي بر روي ماده كروكوديلين در سرم خون اين جاندار انجام شده كه اين ماده در خون كروكوديل باعث مي‌شود اين حيوان هيچ گاه دچار عفونت نشود و 500 برابر آنتي‌بيوتيك‌هاي سنتتيك قدرت عفونت‌زدايي دارد و بررسي‌ها براي مصارف دارويي آن ادامه دارد.
    وي درخصوص سرمايه‌گذاري روي اين صنعت در كشور مي‌گويد: كشور ما به لحاظ اقليمي شرايط مستعدي براي پرورش اين جاندار دارد اما توصيه مي‌شود كه در مزارع كلان اقدام به احداث مزارع پرورش كروكوديل شود. اين مقاله اختصاصي را با هم مي‌خوانيم:
    ***
    كروكوديل يكي از نادر گونه‌هايي است كه از دوران‌هاي ماقبل تاريخ تاكنون باقيمانده است. زيست‌شناسان، دليل مهم زنده ماندن اين موجود از ماقبل تاريخ تا امروز را سازگاري كامل او با شرايط جغرافيايي و ساكنين رودخانه‌ها و درياچه‌ها مي‌دانند. هرگاه به چشمان سبز اما بي‌حالت كروكوديل‌ها نگاه كنيد، به راحتي در مي‌يابيد چرا اين موجود قهرمان بسياري از داستان‌ها و افسانه‌هاست.
    پراكندگي كروكوديل در چهار قاره (آسيا، آمريكا، اقيانوسيه و آفريقا) مي‌باشد، گونه‌اي از اين حيوان نيز در كشور ما وجود دارد كه به نام كروكوديل پوزه كوتاه (Crocodylus Palustris) يا تمساح ايراني (مردابي) معروف است و به زبان محلي (بلوچي) گاندو گفته مي‌شود. در ايران نيز در اطراف رودخانه‌ي سرباز، كه از ارتفاعات جنوب ايرانشهر سرچشمه گرفته و تا خليج گواتر و درياي عمان ادامه دارد، و همچنين در مناطق باتلاقي و رودخانه‌هاي مرزي باهوكلات هم گاندو وجود دارد. براساس يك اعتقاد قديمي در بين مردم بلوچ، گاندو محترم شمرده مي‌‌شود و عقيده دارند كه در هر بركه‌اي كه تمساح وجود دارد در آنجا آب فراوان هست و براساس همين عقيده در صدد آزار آن نيستند. گاندو حيواني خجالتي و كمرو است و براي ديدن آن بايد مدت‌ها به انتظار نشست. تمساح فقط در روز براي آفتاب گرفتن بر روي صخره‌‌هاي كنار رودخانه يا ساحل شني از محل استراحت خود بيرون مي‌آيد و دهان خود را باز نگاه مي‌دارد تا پرندگان از انگل‌ها و حشرات و بقاياي مواد غذايي لابه‌لاي دندان‌هايش استفاده كنند.
    مطابق آماري كه در سال گذشته گرفته شد، تعداد گاندوها در ايران بين 120 تا 130 عدد تخمين زده شد.
    كروكوديل ايراني معمولا بين 6 تا 10 سالگي بالغ مي‌شود، اما تعداد محدودي از آنها به سن بلوغ مي‌رسند. طول اين حيوان معمولا 120 تا 150 سانتيمتر است اما بزرگ‌ترين كروكوديل كه در ايران مشاهده شده 6/3 متر بوده است.
    مصارف كروكوديل در جهان
    با توجه به كاربرد گسترده پوست كروكوديل (هر قطعه خام آن در جهان هم اكنون حدود 275 دلار و هر قطعه دباغي شده آن حدود 600 دلار مي‌باشد) و كيفيت گوشت آن (براي كنسروسازي و صادرات كه حدود قيمت هر كيلوگرم آن برابر با 7 دلار مي‌باشد). گوشت كروكوديل در حال حاضر در بسياري از نقاط جهان مصرف مي‌شود. چيني‌ها از صدها سال پيش از سوپ كروكوديل براي علاج آسم و بيماري‌هاي تنفسي استفاده مي‌كردند.
    با توجه به استفاده از پودر استخوان كروكوديل براي معالجه بسياري از سرطان‌ها و بيماري‌هاي لاعلاج و ساير ضمايم و شرايط مناسب براي پرورش آن در ايران و سازگاري اين حيوان با شرايط پرورشي مصنوعي، در صورت حمايت اين بخش از توليد، اميد آن مي‌رود كه اين صنعت مثل ساير صنايع دامپروري رواج يابد و ايران به صورت يكي از قطب‌هاي توليد محصولات مختلف كروكوديل در آمده و ضمن تامين مصرف داخلي با صدور اين محصولات به كشورهاي منطقه و دوردست نقش چشمگيري داشته باشد. همين‌طور مي‌توان با استفاده از ضايعات مرغداري‌ها، كشتارگاه‌ها، ماهي‌هاي حرام گوشت و كلا گوشت‌ها و ضايعات گوشتي كه به هر شكل مصرف انساني ندارند و مشكل دفع آنها در داخل كشور وجود دارد و يا تبديل آن به پودر گوشت مخارج زيادي را متحمل مي‌شود، اين حيوان پر ارزش را پرورش داد. بچه كروكوديل‌ها در 24 ساعت به ميزان كمي ماده غذايي جهت رشد و نمو نياز دارند و به سرعت رشد مي‌كنند. اصولا كروكوديل‌ها حيواناتي كم توقع هستند، هر نوع جانداري را كه قادر باشند مي‌خورند و به راحتي مردارخواري يا تغذيه دستي را مي‌پذيرند. همينطور مي‌توان با پرورش اين حيوان، كشور را در بازار صادرات كروكوديل و فرآورده‌هاي آن وارد كرد و ارز زيادي از اين راه وارد كشور نمود.
    در حال حاضر استراليا بزرگترين صادركننده بچه كروكوديل و ساير محصولات آن به سراسر دنيا مي‌باشد و در سال 11 هزار پوست كروكوديل توليد مي‌نمايد كه يك درصد نياز جهاني اين محصول است.
    مراكز صنعتي پرورش كروكوديل
    پرورش كروكوديل به صورت تجاري و صنعتي اولين بار در سال 1980 در استراليا شروع شد. اين صنعت در آغاز با 18 مزرعه شروع به كار كرد كه عموما در كوئينزلند، اراضي شمالي و غرب استراليا قرار داشتند.
    محصول اصلي اين مزارع پوست و گوشت است. كيف‌هاي با كيفيت بالا، چكمه، كمربند و چمدان از چرم كروكوديل تهيه مي‌شود.
    كروكوديل‌هاي آب شور استراليا به علت مديريت صحيح پرورش، بهترين پوست را در ميان ساير كروكوديل سانان توليد مي‌كنند. در مقايسه با درخواست جهاني، استراليا فقط يك درصد چرم و گوشت مورد تقاضا را توليد مي‌كند و توليد جهاني نسبت به پنج سال گذشته دو برابر شده است. رقباي اصلي استراليا در اين صنعت عبارتند از زيمباوه، پاپوآ گينه نو و اندونزي. صنعت پرورش كروكوديل همانند ساير فعاليت‌هاي دامپروري و كشاورزي نياز به كار دقيق و ديدي وسيع براي موفقيت و پيشرفت دارد.
    بازارها و بازاريابي
    بهترين بازارها براي پوست كروكوديل آب شور استراليا عبارتند از: ژاپن، فرانسه و در مرحله دوم سنگاپور و ايتاليا. استراليا چرم خام را براي دباغي و تبديل به چرم با كيفيت عالي صادر مي‌‌كند. پوست به صورت سنتي به دو صورت پوست شكم و پوست شاخدار پشت صادر مي‌شود.
    قيمت پوست، به پهناي سينه و شكم و سالم بودن آن بستگي دارد. قيمت 34 سانتيمتر پوست شكم از نوع درجه يك 355 دلار استراليا و درجه دو 266 دلار استراليا و 177 دلار براي درجه سه مي‌باشد. البته قيمت يك تخته پوست خام به طور متوسط برابر 295 دلار آمريكا و دباغي شده آن برابر 600 دلار است.
    روش‌هاي نگهداري كروكوديل‌ها و مصالح مورد استفاده
    به منظور ايجاد فضاي مناسب كه براساس شرايط منطقه متفاوت است، مي‌توان از سيمان، آجر يا پلاستيك استفاده نمود. بچه كروكوديل‌ها را از 1 الي 12 ماهگي در فضاهاي سرپوشيده يا مسقف نگهداري مي‌كنند.
    كروكوديل‌ها را 1 الي 3 سال در محيط سرباز با شرايط طبيعي نگهداري مي‌كنند. محوطه‌ها شامل يك قسمت آبگير و يك قسمت خشك و آفتابگير مي‌باشند.
    در هنگام تكثير استفاده از جمعيت‌هاي كوچكتر به صورت يك نر بالغ و چندين ماده بالغ توصيه مي‌شود كه در بعضي از مزارع هنگام جفت‌گيري از يك نر به علاوه يك ماده نيز استفاده مي‌‌شود.
    براي تغذيه نوزادان عموما از گوشت قرمز و ضايعات كشتارگاهي، سر مرغ و سنگدان و... به علاوه افزودني‌هاي مينرال استفاده مي‌شود.
    كروكوديل‌ها غذاي كمي مي‌خوردند (حيوان بالغ روزي 500 گرم) و دستگاه گوارش آنها به آهستگي فعاليت مي‌كند و هفته‌اي يك بار دفع مدفوع دارند.
    كشتار و پوست‌كني كروكوديل‌ها بين يك الي سه سالگي انجام مي‌شود كه طول آنها به 5/1 الي 2 متر مي‌رسد.