اجلاس سازمان تجارت جهاني پنجشنبه شب پس از چهار روز بحث و جدل درباره آزادي بازرگاني محصولات كشاورزي، كاهش يارانهها و تعرفههاي گمركي اين محصولات، در سايه ادامه اختلافات اروپا و آمريكا از يك سو و اختلافهاي كشورهاي فقير و غني از سوي ديگر بدون دستيابي به توافق ملموس و راهگشايي پايان يافت.
اختلاف اتحاديه اروپا و آمريكا برسر ميزان كاهش يارانه و تعرفه گمركي محصولات كشاورزي از يك سو و اختلاف كشورهاي فقير و غني بر سر تعرفههاي مالياتي محصولات كشاورزي از سوي ديگر، اين نشست را تحت شعاع خود قرار داد و عدم دستيابي به تفاهم، آن را عملا به شكست كشاند.
بن بست در اين مذاكرات زماني آشكار شد كه "راب پورتمن" نماينده تجاري آمريكا در نشست سازمان تجارت جهاني، پيشنهاداتحاديه اروپا مبني بر آمادگي براي كاهش ۶۵درصدي يارانههاي محصولات كشاورزي را ناكافي دانست و خواستار حداقل ۸۰درصد كاهش در اين زمينه شد.
پورتمن روز دوشنبه اعلام كرده بود كه آمريكا ميزان يارانههاي كشاورزي را تا ۶۰درصد در طول پنج سال آينده كاهش خواهد داد و اين امر با استقبال اتحاديه اروپا مواجه شد. اما پيشنهاد اتحاديه اروپا براي كاهش يارانههاي كشاورزي در اين اتحاديه تا سقف ۶۵درصد مورد توجه آمريكا قرار نگرفت.
نماينده آمريكا اعلام كرد، واشنگتن تعرفههاي گمركي واردات مواد غذايي را تا ۹۰درصد كاهش خواهد داد، اما اتحاديه اروپا ميانگين كاهش ۲۴/۵ درصدي تعرفههاي گمركي را براي كشورهاي عضو اين اتحاديه در مطرح كرد.
ژاپن حتي با ۶۵درصد كاهش ميزان يارانه محصولات كشاورزي پيشنهادي اتحاديه اروپا، مخالفت كرده است.
اختلاف بين كشورهاي غني و فقير در زمينه تعرفههاي گمركي براي واردات مواد غذايي توسط كشورهاي ثروتمند از ديگر شكافهاي موجود در اين نشست بود.
كشورهاي در حال توسعه خواستار كاهش بيشتر و يا حذف تعرفههاي گمركي در كشورهاي صنعتي هستند، اما اين خواسته با مخالفت كشورهاي غني به ويژه ژاپن و اتحاديه اروپا مواجه شده است.
اين كشورها عقيده دارند، حذف اين تعرفهها به توليدكنندگان داخلي اين كشورها به سبب ارزان تر بودن محصولات وارداتي آسيب خواهد رساند.
روز پنجشنبه در آخرين روز اين نشست كميته مذاكرات تجاري سازمان تجارت جهاني نشستي را برگزار كرد، اما اين نشست نيز نتوانست بن بست موجود را بشكند و توافقي حاصل كند.
بر اساس آخرين تصميمگيري ها قرار است جمعي از نمايندگان كشورهاي عضو سازمان تجارت جهاني هفته آينده بار ديگر در ژنو مذاكرات خود را براي دستيابي به يك توافق و تدوين آن براي ارايه به نشست آذر ماه وزيران اين سازمان در هنگ كنگ از سر گيرند.
به دنبال شكست مذاكرات ژنو، "پاسكال لامي" مدير كل سازمان جهاني تجارت شب گذشته در پايان اين نشست چهار روزه در ژنو به خبرنگاران گفت: ۱۴۸كشور عضو اين سازمان بايد هر چه زودتر بر سر تجارت محصولات كشاورزي به توافق موثري دست يابند تا راه براي پيشبرد آزادسازي بازرگاني در ديگر زمينهها فراهم شود.
مديركل سازمان جهاني تجارت در عين حال نسبت به امكان دستيابي به توافقي در اين زمينه تا پيش از برگزاري كنفرانس هنگ كنگ، ابراز خوش بيني كرد.
"گوردون براون" وزير دارايي انگليس نيز اظهار داشت: اتحاديه اروپا و آمريكا بايد موضع مشخص و واحدي در قبال مساله يارانههاي كشاورزي تا پيش از شروع مذاكرات هنگ كنگ در اواخر آذر ماه سال جاري اتخاذ كنند.
وي افزود: با رسيدن به توافق بين اروپا و آمريكا در مورد يارانههاي كشاورزي و تعرفههاي گمرگي، ما در نهايت بازارهاي خود را به روي كشورهاي در حال توسعه باز خواهيم كرد.
سازمان تجارت جهاني در آذر ماه آينده ششمين كنفرانس وزيران كشورهاي عضو را در هنگ كنك برگزار خواهد كرد تا دست كم سه چهارم از برنامههاي تصويب شده در چهار سال قبل را به تحقق برساند.
هم اكنون نبود توافق بر سر تجارت آزاد محصولات كشاورزي به عنوان مهم ترين مانع در راه پيشرفت مذاكرات تجارت آزاد جهاني محسوب ميشود.
اروپا و آمريكا با اختصاص صدها ميليارد دلار يارانه به كشاورزان خود، عملا مانع تحقق تجارت آزاد در اين بخش شدهاند و درهاي خود را بر روي ورود محصولات كشاورزي و غذايي كشورهاي فقير كه اكثرا متكي به اقتصاد كشاورزي هستند، بسته اند. اين روند اعتراض بسياري از اعضاي فقير اين سازمان را برانگيخته است.
در نوامبر سال ،۲۰۰۱در پايان چهارمين كنفرانس وزيران سازمان تجارت جهاني در دوحه پايتخت قطر توافقنامهاي زير عنوان "برنامه دوحه براي توسعه" به امضا رسيد كه بر اساس آن قرار بود بخش مهمي از هدفهاي تعيين شده در برنامه دوحه در پنجمين كنفرانس وزيران سازمان در كانكن مكزيك به تحقق پيوندد.
نشست "كانكن" در ماه پاياني سال ۲۰۰۳ميلادي به شكست انجاميد و تحقق هدفها به گردهمايي هنگ كنگ موكول شد كه تا آغاز آن تنها دو ماه باقي است. |
