از دير باز مردماني که در دامنه دشتها، کوهپايهها و کوهها زندگي ميکردند، با خواص و اثرات درماني گياهان طبيعي آشنا بود و دواي دردهاي جسماني خود را در گونههاي مختلف گياهي مييافتند. امروزه نيز بيماراني که از داروهاي شيميايي مايوس ميشوند، به افراد مطلع طب گياهي مراجعه کرده و مداواي خود را از نسخ گياهي آنان ميجويند. بنا بر عقيده کارشناسان اين گياهان همچون بومادران، خاکشير، خطمي، رازيانه، ريحان و ... در مداواي انواع امراض عفوني، داخلي، ريوي، عصبي، کليوي و غيره کاربرد دارد.
به گزارش سرويس «بهداشت و درمان» خبرگزاري دانشجويان ايران - منطقه زنجان - به اعتقاد کارشناسان، در حالي که در کشورهاي اروپايي و صنعتي، کار شناسايي و توليد گياهان دارويي همهگير شده است، ولي در ايران که منشاء بسياري از اين نوع گياهان است اقدامات جدي صورت نگرفته است. از سوي ديگر رويکرد به داروهاي گياهي در ايران همچون برخي موارد ديگر، فارغ از ابعاد فکري بوده و حتي رشد قارچ گونه عطاريهاي لوکس در گوشه و کنار شهرها در حالي صورت ميگيرد که بسياري از افراد تجويز کننده داروهاي گياهي فاقد دانش مورد نياز هستند، اطلاعاتي در خصوص عوارض سوء برخي از آن داروها ندارند.
حسن صفايي يکي از کساني که چندين سال است، در شهر زنجان به کار فروش گياهان دارويي مشغول است.
وي در اين زمينه ميگويد: علم تهيه گياهان دارويي به شکل تجربي و سينه به سينه به نسل امروز منتقل شده است. از سويي ديگر افراد با تجربه فنون کار را کمتر در اختيار افراد بيتجربه قرار ميدهند و بر همين اساس علم داروهاي گياهي به شکل کاملا نهفته باقي مانده است.
وي طولاني بودن مدت درمان با گياهان دارويي را عامل اصلي گرايش مردم به سوي داروهاي شيميايي عنوان ميكند و ميافزايد: با توجه به اين که کشورهاي اروپايي حدود 70 درصد داروهاي مورد نياز خود را از داروهاي گياهي تامين ميکنند، ولي در جامعه ما که زماني مردم از داروهاي شيميايي فراري بودند، به دليل تسکين سريع درد توسط داروهاي شيميايي که در واقع پوشش موقتي بيماري است، به اين داروها تمايل دارند.
در ايران طبيبان و پزشکان توانمندي همچون محمدبن زکرياي رازي،علي بن عباس اهوازي، ابوريحان بيروني، ابوعلي سينا و سايرين بودهاند که استفادههاي دارويي فراواني از اين گياهان بردهاند، ولي متاسفانه ظهور طب نوين در غرب و بسط و گسترش آن در نقاط مختلف دنيا، باعث شد تا دانش و مهارت استفاده از طب سنتي و گياهان دارويي تحت الشعاع آموزههاي جديد قرار گرفته و به کلي از برنامههاي آموزش پزشکي حذف شود.
با اين حال رويکرد دوباره بشر به اين روش درماني زمينهاي ايجاد كرد که امروزه بيش از 80 درصد تحقيقات در مراکز تحقيقاتي دارويي دنيا، معطوف به استفاده از مواد گياهي و طبيعي است.
امروز شاهد آن هستيم که گياهان دارويي از ارزش و اهميت خاصي در تامين بهداشت و سلامت افراد هم به لحاظ درمان و هم پيشگيري از بيماريها برخوردار بوده و در اين ميان وزارت بهداشت،درمان و آموزش پزشکي به عنوان متولي اصلي امر، مي بايست بر نحوه ارائه داروهاي گياهي توسط عطاريها نظارت کند.
در همين رابطه، دکتر محمد باقر آيتاللهي معاون غذا و داروي دانشگاه علوم پزشکي زنجان، فعاليت برخي از داروخانه هاي گياهي را غيرقانوني عنوان كرده و ميگويد: اکثر مواد دستسازي که تحت عنوان گياه دارويي در داروخانهها ارائه ميشود، به هيچ عنوان از نظر بهداشتي داراي سلامت دارويي نيست و امکان اينکه مصرف کننده دچار بيماريهاي ميکروبي، قارچي و انگلي شود، وجود دارد. در بسياري از موارد گزارشهايي به مرکز بهداشت شده که فروشندگان داروهاي گياهي، به دليل نداشتن تخصص لازم و نيز تشخيص نادرست، داروهايي به افراد تجويز كردهاند که بيمار را با مشکلات عديدهاي مواجه کرده است.
اين مقام مسؤول يادآور مي شود: عطاريها تحت نظارت مجمع امور صنفي فعاليت ميکنند، ولي توليد برخي داروهاي دستساز، همچون چاق يا لاغر کننده، ترک اعتياد و غيره، بدون صدور مجوز از جانب وزارت بهداشت به فروش ميرسند و مردم مي بايست در زمان خريد داروهاي مورد نظرشان حتماً مجوز توليد، پروانه ساخت و علامت استاندارد محصول را مورد بررسي قرار دهند.
به گزارش ايسنا، دکتر آيت اللهي، در پاسخ به اين پرسش که آيا جامعه پزشکي، استفاده از داروهاي گياهي را در بخش درمان مورد تاييد قرار ميدهد و در صورت تاييد چرا از اين شيوه استفاده نميشود، اظهار ميكند: در اينکه تعدادي از گياهان دارويي اثر شفابخشي دارند و در تسکين و درمان آلام بيماران مؤثرند، مشکلي نيست. چنانکه بيش از صد قلم از دارهاي گياهي موجود در داروخانه هاي تحت نظارت وزارت بهداشت، مجوز صدور دارند و حتي پزشکان اقدام به تجويز اين داروها ميكند؛ ولي عدم رغبت پزشکان ايراني در تجويز داروهاي گياهي را شايد بتوان در نبود اعتماد کافي جامعه پزشکي به اين نوع داروها دانست. زيرا در حوزه آموزش پزشکي، طب سنتي و استفاده از داروهاي گياهي از جايگاه مطلوبي برخوردار نيستند و ميتوان گفت که پزشکان ايراني با گياهان دارويي کاملا غريبه و نا آشنا هستند.
از نقطه نظر تاريخي، گياهان دارويي از اهميت فراواني در جهت توسعه علم پزشکي برخوردارند، ولي نکته حائز اهميت در اين است که هم اکنون تنها کمتر از 10 درصد از مجموع 250 هزار گونه گياهان دارويي جهان مورد استفاده قرار مي گيرند.
در طول سالهاي اخير با اثبات اثرات مخرب داروهاي شيميائي از يک سو و آلودگيهاي زيست محيطي از سوئي ديگر، گرايش مردم به گياهان دارويي را افزايش داده است، از سويي ديگر استفاده مطلوب و منطقي از داروهاي گياهي، شايد بسيار کم هزينهتر از صنايع دارويي شيميائي باشد و اين اقدام شايد بتواند ضمن تامين بخشي از نيازهاي عمده بهداشتي - درماني جامعه، از خروج مقادير متنابهي ارز، جلوگيري نموده و به نوعي از وابستگي کشور در بسياري از موارد داروئي به خارج ممانعت بعمل آورد.
همچنين مسئولين بهداشت و درمان کشور بايستي تلاش کنند تا بين پزشکان و داروهاي گياهي به عنوان جايگزين مواد شيميايي آشتي برقرار کنند تا شايد عوارض جانبي داروهاي شيميايي بر روي افراد، به مقدار فراواني کاهش يابد. |
