پرداخت يارانه به محصول نهايي، نگاه منطقي به خودكفايي در محصولات كشاورزي، تعيين قيمتهاي تضميني مناسب براي محصولاتي كه مزيتنسبي توليد دارند موفقيت كشورمان را در بازارهاي جهاني بهدنبال دارد.
دكتر احمد خاتونآبادي ـ عضو هيات علمي دانشگاه صنعتي اصفهان ـ با اشاره به اهميت شيوه پرداخت يارانه به محصولات كشاورزي به خبرنگار كشاورزي ايسنا گفت: پرداخت يارانه به محصول نهايي به ازاي ميزان محصول تحويل داده شده يا به مصرفكننده نهايي به نحوي كه كشاورز متضرر نشود بهترين شكل پرداخت يارانه در دنيا است.
وي افزود: كشورهاي پيشرفته دنيا يارانه را به محصول نهايي ميدهند و پرداخت يارانه به نهادهها (بذر، كود وسم) شيوهيي كه در كشور ما اجرا ميشود غلط است.
به گفته او وقتي يارانه به نهادهها تعلق ميگيرد، مقدار يارانه براساس گزارش كشاورزان از ميزان سطح زير كشت مشخص ميشود. از طرف ديگر چون آمار دقيقي از سطح زير كشت در اختيار ادارات مرتبط نيست، كشاورزان اطلاعات غلط ميدهند و نهاده بيشتري دريافت ميكنند بنابراين چنين روشي معضلات اجتماعي مانند ايجاد بازار سياه كود و سم، دزدي و تبعيض را به همراه دارد كه علاوه بر ايجاد چالش بين دولت براي پرداخت يارانه كمتر و كشاورزان براي دريافت يارانه بيشتر، پرداخت يارانه به نهادهها عطش استفاده مردم را بيشتر ميكند.
عضو هيات علمي دانشگاه صنعتي اصفهان با اشاره به اهميت قيمتهاي خريد تضميني محصولات كشاورزي، اظهار كرد: لازم است براي محصولات استراتژيك و محصولاتي كه آسيبهاي زيست محيطي ندارند قيمتهاي تثبيت و تضمين شده داشته باشيم.
او در ادامه گفت: با يك سياست كشت مناسب ميتوانيم علاوه بر گندم علوفه و دانههاي روغني كه از جمله محصولات اساسي هستند به قيمت نهادينه شده براي صيفيجات و سبزيجات بپردازيم.
وي با بيان اهميت صنايع فرآوري در جلوگيري از خسارتهاي وارده به محصولات سبزي و صيفي، افزود: اگر صنايع فرآوري وجود داشته باشد ميتوانيم توليد محصولات ثانويه را در داخل كشور انجام دهيم. در اين صورت نه تنها ارزي از كشور خارج نميشود بلكه اشتغال جانبي نيز ايجاد كردهايم.
او توليد برنج، شكر و چوب را در داخل كشور ناكارآمد خواند و توضيح داد: به دليل نياز آبي زياد برنج و شكر و با توجه به شرايط اقليمي خشك ايران، كشت اين محصولات باعث به خوردن شرايط اكولوژي ميشود.
وي تشريح كرد: يك هكتار برنج حداكثر سه تن برنج خالص توليد ميكند كه با احتساب سه متر مكعب آب مصرفي براي هر كيلوگرم، در كل براي اين مقدار 36 ـ 24 هزار مترمكعب آب در هكتار نياز است.
اين استاد دانشگاه با بيان اين كه برنج در بازار جهاني قيمت ارزاني دارد، افزود: در فيليپين براي كشت برنج هرگز از آب سفرههاي زيرزميني استفاده نميشود و با داشتن باران فراوان اين محصول به صورت ديم كشت ميشود، همچنين آب مورد نياز براي برنج در تايلند حاصل جزر و مد دريا است.
خاتونآبادي در ادامه تاكيد كرد: مشكل ديگر كشت برنج در ايران علاوه بر كمآبي، آلودگي محيط زيست است. كود اورهاي كه به زمينهاي برنج داده ميشود وارد آبهاي زيرزميني شده و نيتراتي شدن رودخانهها را به دنبال دارد. سپس اين آب به مزارع سبزي و صيفيكاري وارد ميشود و در آنها رسوب ميكند.
به گفته او نيترات به ويژه درون سبزيجات غدهيي مانند سيبزميني و پياز رسوب ميكند به طوري كه در گذشته چندين با اين محصولات در بازار جهاني برگشت داده شدهاند.
وي با بيان آن كه بين محصولات گياهي، آسيب زيست محيطي برنج بسيار زياد است، پيشنهاد كرد كه برنج با قيمت كمتر از ساير كشورها وارد شود و دولت با پرداخت يارانه كشاورزان را تشويق كنند كه محصولات جايگزين بكارند.
او گفت: يكي از انواع يارانه براي مواقعي است كه دولت از كشاورزان ميخواهد محصول خاصي را نكارند ولي خسارت كشاورز به او داده ميشود كه در اين شرايط دولت منافع ديگري ميبرد مانند پرداخت نكردن يارانه براي نهادهها و آلودگي نشدن محيط زيست.
عضو هيات علمي دانشگاه صنعتي اصفهان با اشاره به اهميت كيفيت در كنار كميت براي رقابت در عرصه جهاني، خاطرنشان كرد: براي ورود به سازمان تجارت جهاني (WTO) رعايت پارامترهاي كيفيت همچون وجود بقاياي كود و سم در محصولات كشاورزي مهمترين ركن است.
وي بهرهوري را مهمترين بحث در منابع توليد به ويژه آب و خاك خواند و گفت: اگر الگوي تغذيه مردم عوض شود اولين گام در بهرهوري برداشته شده است. طبق بررسيهاي امروزي، ميزان مصرف آب و خاك بايستي با مقدار پروتيين و انرژي كه از محصول ميگيريم، متناسب باشد. در ايالت كاليفرنيا مقدار آبي كه براي توليد گوشت به گوشت گوساله مصرف ميشود برابر كل آبي است كه گندم آمريكا براي مصرف داخل و صادرات نياز دارد.
اين استاد دانشگاه با مقايسه ارزش پروتيين گوشت و سويا به ازاي ميزان انرژي و زمان مصرف شده براي آنها، تشريح كرد: براي توليد گوشت گاو يا گوسفند علاوه بر نياز آبي بيشتر، حداقل به 18 ماه زمان نياز داريم در حالي كه سويا حداكثر در سه ماه به مرحله مصرف ميرسد.
او يادآوري كرد: يارانه بايد شامل محصولاتي شود كه ارزش حياتي بيشتري دارند و در كمترين زمان امكان بهرهبرداري از آنها هست و آسيبهاي زيست محيطي كمتري دارند.
عضو هيات علمي دانشگاه صنعتي اصفهان با بيان اين كه در دنياي امروز خودكفايي يك كلمه گول زننده است، ادامه داد: كشوري در دنيا نيست كه به طور كامل خودكفا شده باشد. شركتهاي بزرگ صنعتي با وجود اين كه مارك مشخصي دارند ولي قسمتي از محصولات مختلف را با توجه به قيمت تمام شده به كشورهاي ديگر سفارش ميدهند.
به گفته او بحث خودكفايي، به ويژه در بخش كشاورزي بحث نادرستي است و بايد توجه شود كه در چه محصولات مزيتنسبي داريم و اقدام به كشت آنها شود و محصولاتي مانند شكر و برنج را با قيمت مناسبتر وارد كنيم.
او در ادامه اظهار كرد: مزيتنسبي بخش كشاورزي در كشور ما بسيار بهتر از بخش صنعت است. بررسي بازار جهاني شير يا سبزيجات نشان ميدهد كه امكان رقابت ايران در بازارهاي جهاني وجود دارد.
خاتونآبادي به مزيت نسبي محصولاتي مانند سبزيجات، گياهان دارويي، بسياري از محصولات اسانسدار مانند نعنا، گلهاي زينتي، سويا، انواع علوفه، ذرت و كنسانتره اشاره و بيان كرد: اين محصولات ارزش و افزوده بالايي دارند. در مورد سبزيجات، صنايع فرآوري نقش بهسزايي در مراحل انجماد سريع و صادرات آنها دارد.
او كشاورزي ايران را نيازمند چند تحول بزرگ دانست و گفت: تحول در انتخاب محصولات سازگار با شرايط زيست محيطي و انتخاب محصولاتي كه بتوانند قيمت رقابتي داشته باشند مانند سبزيجات، گياهان دارويي و دانههاي روغني از جمله اين ژرفنگريها است البته در مورد محصولي مانند گندم به خاطر موقعيت خاص راهبردي و استراتژيك آن، توليد آن را ادامه ميدهيم. |
