عطاريها و مراكز عرضه و فروش گياهان دارويي قابل احترامند اما مرزها بايد شناخته شود. اين مسئله بسيار مهم است كه اينها نبايد دارو تجويز كنند بلكه بايد داروي تجويزشده توسط متخصص طب سنتي را تحويل دهند.
دكتر سيدمهدي ميرغضنفري، پزشك متخصص فيزيولوژي و مدير گروه تحقيقات طب سنتي ايران در گفتوگو با خبرنگار «بهداشت و درمان» خبرگزاري دانشجويان ايران- واحد علوم پزشكي تهران گفت: تا قرن شانزدهم طبهايي كه وجود داشتند، عملا براي هر كشور مخصوص خودش بود و طب سنتي(بومي) آن كشور محسوب ميشد، اما در حدود قرن شانزدهم طب رايج امروزي شكل گرفت. اين طب توسط شخصي به نام پاراسلسوس بنيانگذاري شد كه به نامهاي طب شيميايي يا آلوپاتي هم ناميده ميشود. طب رايج به تدريج تقويت شد تا اين كه با توجه به برخي نارساييها و عوارض درماني اين طب حدود سال 1970 ميلادي نهضتي صورت گرفت مبني بر اين كه طب بايد به صورت سنتي و قبلي خود بازگردد و طب رايج كنار گذاشته شود و اين حركت به عنوان طب جايگزين شناخته شد.
مدير گروه تحقيقات طب سنتي ايران افزود: اين حركت متعصبانه ادامه يافت اما اوايل دهه 90 اين حركت تعديل شد و گفته شد كه طب سنتي به جاي جايگزيني طب رايج، مكمل آن شود و از اين به بعد به عنوان طب مكمل شناخته شد. سازمان جهاني بهداشت نيز در تعريف طب مكمل گفته است: به مجموعه اي از روشهاي تشخيصي و درماني اطلاق مي شود كه با تفكر حاكم بر سيستمهاي بهداشتي رايج تفاوت كلي دارد و اغلب اين روشها تاريخچهاي بسيار طولاني و چند هزارساله دارند كه نياكان انسانها بر اساس باورها، فرهنگ و اعتقادات خود به آن دست يافتهاند و به كار بردهاند. بنابراين اهميت اين مسئله به قدري بوده است كه سازمان جهاني بهداشت در مورد آن مطالب بسياري به صورت كتاب، جزوه و ... تدوين و منتشر كرده است از جمله كتاب « استراتژي 2002 تا 2005» كه توسط گروه تحقيقات طب سنتي ايران ترجمه شده است.
دكتر ميرغضنفري افزود: واژهاي كه در چند سال اخير مطرح شده و به كار مي رود Integrative Medicine يا طب فراگير (طب كامل) است و سعي ميشود از واژههاي قبلي كمتر استفاده شود.
وي گفت: طب مكمل بيش از 150 شاخه دارد از جمله هوميوپاتي، طب سوزني، ماساژدرماني، رايحه درماني، يوگا و ... كه در مورد آن كتابهاي مختلفي تأليف شده است. در كتاب هاريسون 2005 ( از منابع اصلي طب داخلي) يك فصل به طب مكمل (CAM) اختصاص داده شده است و جالب اين كه در يكي از جداول آن اشاره شده است كه طب يوناني از طب ايراني گرفته شده است كه اعتراف به اين حقيقت بسيار مهم و جالب است. اما يكي از شاخههاي طب مكمل، طب سنتي است. بنابراين وقتي ما ميگوييم طب سنتي، يك واژه كلي را به كار
ميبريم كه طبق تعريف سازمان جهاني بهداشت در سال 1978 گفته شد كه مجموعه تمامي علوم نظري و عملي كه در تشخيص طبي، پيشگيري و درمان بيماري هاي جسمي، ذهني يا ناهنجاري هاي اجتماعي به كار مي رود و به صورت گفتاري يا نوشتاري از نسلي به نسلي ديگر انتقال يافته اند را طب سنتي گويند.
دكتر ميرغضنفري گفت: بعضي از كشورها در تاريخچه و تمدن خود داراي علوم، آداب و رسوم طبي بودهاند كه اين مجموعه در اين كشورها به عنوان طب سنتي شناخته ميشود مثل آفريقا، آمريكاي لاتين، كشورهاي غرب اقيانوس آرام و آسياي جنوب شرقي (از جمله ايران، چين، هند و ...) اما برخي ديگر از كشورها اين طب را نداشته و از طب سنتي كشورهاي ديگر استفاده ميكنند. بنابراين براي اينها واژه طب به كار ميرود مثل آمريكاي شمالي، اروپا، استراليا و ...
وي در ادامه گفت: گاهي اوقات طب سنتي ايران با طبهاي ديگر مثل طب گياهي، طب يوناني، طب عربي، طب اسلامي و يا موارد ديگر اشتباه گرفته ميشود در حالي كه اين درست نيست و بايد به آن دقت شود. طب سنتي ايران يك مكتب مستقل است كه داراي فلسفه و ايدئولوژي است كه هم به مباحث پايه و نظري و هم مباحث تشخيصي و درماني مي پردازد، داراي مرزها و محدودههاي مشخص است و براي ما اهميت ملي دارد. همچنين اين مكتب ميتواند با عوارض و هزينه كمتر به حل معضلات درماني كمك كرده و نتيجه آن اقتصاد ملي، استقلال فكري، عدم وابستگي و افزايش ميزان سلامتي در كشور ميشود. اصولاً اساس طب سنتي ايران بر اين است كه هر فردي منحصر به فرد است، كه اين مسئله هم در تشخيص و هم در درمان لحاظ ميشود. بنابراين دارويي كه متخصص طب سنتي به فرد مي دهد مخصوص همان فرد است و در اينجا نسخه واحد يا درمان سرخود معني ندارد. بنابراين لازمهاش اين است كه متخصص باتجربه در اين زمينه باشد.
وي افزود: درست است كه در طب سنتي دارو طبيعي است اما الزاماً هميشه بي خطر نيست اما نسبت و درصد عوارض آن در مقايسه با طب رايج بسيار كمتر است و نيز اين داروها مي تواند با داروهاي شيميايي نيز تداخل بدهد كه اين مسئله، اهميت وجود متخصص باتجربه را بيشتر مي نمايد.
وي در پايان گفت: در مواردي كه بيماري اتفاق افتاد به خصوص در مواقع حاد توصيه مي شود كه به پزشك خانواده مراجعه شود. اما اگر اين روش مفيد واقع نشد يا افراد، خود از اول تمايل داشتند طبق روشهاي طب سنتي درمان شوند و يا در موارد بيماريهاي مزمن مثل سردردها، بيماري هاي مفصلي، روماتيسمي، گوارشي مزمن و مسائل عصبي مزمن مي توان به متخصصان طب سنتي مراجعه كرد. |
