بدون شك نام باغهاي معلق در ليست عجايب هفتگانه جهان را شنيدهايد، باغهايي كه به صورت معلق در بابل قديم وجود داشته است.
ماركوپولو هم در سفرنامه خود به جزيرهايي كه در برخي درياچهها به صورت معلق حركت ميكردند و مملو از گل و گياهان بودند اشاره كرده است.
اما به راستي چگونه ممكن است باغي معلق باشد و گل و گياه آن ريشه در خاك نداشته باشند؟
امروزه به اين روش كشاورزي "هيدروپونيك" يا "كشاورزي بدون خاك" گفته ميشود كه در زمانهاي خيلي دور استفاده ميشد اما اكنون بعد از گذشت قرن ها دوباره ياد آن زنده شده است.
هيدروپونيك، يك كلمه تركيبي يوناني است: hydroبه معناي آب و ponos به معناي كار يا فعاليت.
در دوران جنگ جهاني دوم، ارتش آمريكا براي تهيه مواد غذايي تازه براي سربازانش در انگلستان، اروپا، افريقا و آسيا از روش هيدروپونيك استفاده كرد.
اكنون اين روش كه در غرب اصطلاحا " "growoolناميده ميشود، در سطح وسيعي به اجرا درميآيد و يكي از بخشهاي به ويژه فعال در اين زمينه، صنعت پرورش گلهاي بريده در استرالياست.
با توجه به اظهارات محققان و دانشمندان مبني بر اين كه براي تشكيل حدود يك سانتي متر خاك، حدود ۱۰۰تا ۳۰۰سال زمان لازم است، ميتوان به اهميت كشاورزي بدون خاك پي برد.
اهميت نياز به مواد غذايي با افزايش جميعت كره زمين در سالهاي اخير بيش از پيش مورد توجه قرار گرفت اما همزمان با اين افزايش، ميزان زمين قابل كشت نيز كاهش يافته است.
تغييرات آب و هوايي، بيابانزايي، بالا آمدن سطح آب درياها ، تجاوز شهرها به زمينهاي كشاورزي همزمان با سير افزايش جمعيت كره زمين و لزوم تامين غذا، و به تازگي، سوخت زيستي براي آنها، اين اراضي را سخت تحت فشار قرار دادهاست.
اينمساله سبب شده است كه پژوهشگران براي حل كمبود خاك بطور جدي به راهكار كشاورزي بدون خاك رو كنند.
كشاورزي هيدروپونيك روشياست كه در آن به جاي خاك براي كشت از بستر آب يا بسترهاي خنثي مانند ماسه، پشم شيشه، پشم سنگ و غيره كه فقط حكم نگهدارنده ريشه را دارند استفاده ميشود و عناصر مورد نياز براي رشد گياه از طريق محلول و به صورت دستي به گياه تزريق ميشود.
*** تاريخچه هيدروپونيك (كشاورزي بدون خاك)
هيدروپونيك در كره زمين مربوط به زماني است كه دراقيانوسها گياهان بدون وجود خاك در حال رويش بودند وكشت هيدروپونيك در زمين به زمان اهرام مصر تعلق دارد.
اما بسياري از افراد معتقدند كه هيدروپونيك از بابل قديم شروع شده و نمونه آن در باغهاي معلق وجود داشته كه در ليست عجايب هفت گانه قديم است.
ماركوپولو در سفرنامه خود نوشته كه در درياچهاي جزيرههايي وجود داشته كه روي آب دائم در حال حركت بودهاند و اين جزيرهها در اصل همان كرجيهايي است كه مملو از گلها و ميوههاي مختلف است وهم چنين به خاطر رشد نامحدود در گياهان در كرجيها به باغهاي معلق تشبيه شدهاند.
باغهاي معلق در حقيقت يك سيستم ماهرانه هيدروپونيك بوده كه استفاده از آب شيرين مواد غذايي غني را به دنبال داشته است.
البته توسعه كشت بدون خاك تحت شرايط كنترل شده ( (CEAسريع نبوده است.
نخستين كاربرد كشاورزي بدون خاك تحت شرايط كنترل شده به پرورش خيار خارج از فصل براي امپراطور رومي تيبريوس با استفاده از سنگ شفاف يا ميكا در قرن اول ميلادي نسبت داده ميشود.
نخستين بار يك استاد دانشگاه در كاليفرنيا به نام دكتر "و.ف.گريكه" كلمه هيدروپونيك را در دهه ۱۹۲۰به كار برد. او توانست شيوهاي را كه دو دانشمند آلماني به نام ساكس در سال ۱۸۶۰و كنوب بين سالهاي ۱۸۶۱و ۱۸۶۵پديد آورده بودند، به يك روش توليد تجاري تبديل كند.
با الهام از روش دكتر گريكه، تحقيق در مورد اين شيوه كشاورزي در سراسر دهههاي ۱۹۳۰و ۱۹۴۰نيز ادامه يافت.
بعد از گذشت سالها با فراوان شدن پلاستيك، هيدروپونيك بار ديگر مورد توجه قرار گرفت، در اواخر سالهاي ۱۹۶۰محققان مركز تحقيقات گلخانهاي انگلستان( (GCRIروش ( nutrient film technique (NETيا لايه نازك موادغذايي را ابداع كردند كه آن نيز بهبود كيفيتهايي را به دنبال داشت.
بعد از نزديك به ۲۰سال كه از توجه واقعي به سيستم تجاري حقيقي هيدروپونيك گذشته است، امروزه توجه زيادي به اين سيستم(كشاورزي درشرايط محيطي كنترل شده) معطوف شده است.
به خصوص در مناطقي كه مساله آلودگي آبهاي زير زميني يا ضايعات محلولهاي غذايي و مواد ضدعفونيكننده اهميت دارد. |
