*** نظرات كارشناسان
محقق بخش آب و خاك كشاورزي مركزتحقيقات كشاورزي ورامين گفت: تشكيل هر يك سانتي متر مربع خاك نياز به زمان بسيار طولاني دارد و در واقع حفظ و نگهداري خاك هم از لحاظ فيزيكي و هم شيميايي بسيار مشكل است.
"مهدي صادقي پور مروي" در گفت و گو با خبرنگار ايرنا افزود: كشاورزي سنتي قدمتي تاريخي دارد و در اين روش از كشاورزي، براي حفظ خواص فيزيكي و شيميايي خاك به آن مواد آلي اضافه ميكردند.
وي ادامه داد:اما بعد از گذشت زمان و افزايش جمعيت، مواد آلي جوابگوي نياز خاك از لحاظ تامين عناصر مختلف از جمله فسفات، آهن، منگنز، روي، سرب و غيره نبود كه به ناچار كودهاي شيميايي مورد استفاده قرار گرفتند.
به گفته وي، بعد از دهه ۳۰كه كودهاي شيميايي وارد ايران شد، بر روي خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك اثرات نامطلوب گذاشته است.
اين محقق بخش آب و خاك اضافه كرد: به دنبال اين اثرات نامطلوب برروي خاك و محصولات كشاورزي، تحقيقات بر روي روشهاي ديگر كشاورزي آغاز شد كه كشاورزي بدون خاك يا هيدروپونيك و كشاورزي ارگانيك يعني استفاده از طبيعت براي تقويت خاك، از نتايج آن است.
صادقي توضيح داد: در كشاورزي هيدروپونيك به جاي خاك از يك سري مواد پركننده كه فقط حجم دارند و مانند اسفنج هستند استفاده ميشود كه اين مواد از بقاياي گياهي مانند درختاني كه در حال پوسيدن هستند (تورب) به دست ميآيند.
اين مواد اسفنجي قادر هستند، آب مورد نياز گياه را به مدت طولاني در خود حفظ كنند و كمكم به گياه پس دهند.
البته اين مواد فاقد عناصر شيميايي مانند فسفر، ازت، پتاسيم، منگنز و عناصر مورد نياز گياه هستند و اين عناصر بايد به صورت دستي به مواد اسفنجي تزريق شوند.
تحقيقات در خصوص نحوه اضافه كردن عناصر مورد نياز به گياه نشان داد كه بهترين زمان تزريق عناصر هر دو روز يكبار است.
صادقي معتقد است كه كشت بدون خاك جايگزين بسيار خوبي براي توليد بيشتر است اما به شرطي كه در شرايط كنترل شده انجام شود.
اين محقق بخش آب و خاك ادامه داد: با توجه به كمبود خاك، آلودگي و ديگر عوامل مضر براي كشاورزي، اين روش بسيار مناسب است اما مشروط بر اين كه در مصرف كودهاي شيميايي، حد مجاز آن رعايت شود.
يك عضو هيات علمي بخش تغذيه گياه و حاصلخيزي خاك موسسه تحقيقات خاك و آب نيز در اين خصوص گفت: كشاورزي هيدروپونيك به دو روش برروي آب و بستر خنثي مانند ماسه، پشم شيشه، پشم سنگ و غيره انجام ميشود.
"دكتر سعيد سماوات" به خبرنگار گروه علمي ايرنا گفت: در روش كشاورزي بدون خاك تمام عناصر جذب گياه ميشود اما گياهي كه در خاك طبيعي كشت ميشود با توجه به جاذب بودن خاك، نميتواند به راحتي عناصر مورد نياز خود را تامين كند.
همچنين آلودگيهايي كه ممكن است از طريق خاك به گياه وارد شود از طريق كشاورزي بدون خاك امكان پذير نيست و گياه سالم است اما به شرطي كه از مواد محلول براي تامين عناصر مورد نياز گياه در حد مجاز استفاده شود.
به گفته وي، در ايران گلخانههاي متعددي به روشهاي "ريشه در آب" و "بستر خنثي" به كشاورزي هيدروپونيك مشغول هستند كه بايد با توجه به افزايش جمعيت و نياز جامعه به صيفي و سبزي، اين مراكز كشاورزي توسعه يابند.
عضو هيات علمي موسسه تحقيقات خاك و آب نيز به خبرنگار ايرنا گفت:اين روش درايران تا حدي بوميسازي شده و دست اندركاران اين روش سعي كردند تا آنرا با امكانات موجود در ايران سازگار كنند.
مهندس مجيد بصيرت افزود: روش هيدروپونيك در كشورهاي خارجي به صورت "بسته" ( (closeاست يعني اينكه باقي مانده محلول غذايي بعد از استفاده گياه، بعد از كنترل كيفيت مجددا وارد چرخه مصرف ميشود. به عبارت ديگر اين روش پساب ندارد.
اما در ايران روش هيدروپونيك به صورت "باز" ( (openاست يعني وقتي محلول غذايي مورد استفاده گياه قرار ميگيرد باقيمانده آن به پساب تبديل ميشود و مجدد وارد چرخه مصرف نميشود.
وي اظهار داشت: روش هيدروپونيك در تهران، هشتگرد، پاكدشت، اصفهان، يزد، مركزي و خراسان رضوي مورد استفاده قرار ميگيرد كه بيشتر از اين روش براي توليد گل استفاده ميشود.
به گفته اين محقق داخل كشور گل "آنتريوم" ۱۰۰درصد به روش هيدروپونيك توليد ميشود.
به گفته بصيرت حدود ۵۰تا ۶۰درصد گل رز و ژربرا و حدود پنج درصد خيار و گوجهفرنگي در كشور به روش هيدروپونيك توليد ميشود.
وي گفت: البته طي چند سال اخير توليد توت فرنگي به اين روش نيز توسعه يافته و اكنون حدود ۵۰تا ۶۰درصد توت فرنگي به روش هيدروپونيك توليد ميشود. |
