رشد بخش كشاورزی ایران فراتر از رشد جمعيت آن بوده است

 14/06/84 

سازمان خواربار كشاورزي ملل متحد FAO از سال 1945 تاسيس شده و ايران نيز يكي از موسسان آن بوده است، مقر اين سازمان در رم است و 187 عضو دارد، دفتر نمايندگي فائو در ايران از سال 1992 ميلادي كار خود را آغاز كرده و طي اين سالها همواره به عنوان يك مشاور در ارائه اطلاعات جديد و به روز مورد نياز در امور كشاورزي، فعال بوده است.
دكتر علي يوسف حكيمي معاون نماينده سازمان خواربار كشاورزي ملل متحد در ايران، عملكرد بخش كشاورزي را پس از سالهاي بحراني كه ايران پشت سر گذاشته است بسيار موفق ارزيابي مي كند و معتقد است براي گذشتن از مرز خودكفايي بايد در رفع ضعفهاي اين بخش بيشتر تلاش شود.
گفت و گوي ايانا با دكتر حكيمي در زمينه اقدامات فائو در ايران در ادامه مي آيد.
كشورهاي متقاضي چگونه به عضويت اين سازمان درمي آيند؟
درخواست عضويت از طرف كشور متقاضي به FAO اعلام و در مجمع عمومي سازمان كه هر دو سال يكبار تشكيل مي شود، مطرح مي شود و اعضاي ديگر تصميم مي گيرند كه عضويت آن كشور تاييد يا رد شود؛ البته معمولا عضويتها تاييد مي شود.
عضويت ايران در فائو از چه زماني آغاز شد؟
ايران يكي از موسسان فائو بود و از آنجا كه پس از جنگ جهاني دوم در عرصه بين المللي در تامين مواد غذايي جوامع اهميت بسياري يافت، به عنوان يكي از مشاركت كنندگان به عضويت سازمان درآمد.
اقدامات حمايتي سازمان از چه منابعي تامين مي شود؟
هر كشوري براساس توانايي اقتصادي خود مبلغي را به عنوان حق عضويت به سازمانهاي زيرمجموعه سازمان ملل پرداخت مي كند و اين مبلغ سهمي از مشاركت فعال و مالي آن كشور محسوب مي شود. پس از آن براساس درخواستها و برنامه هايي كه در كشورها به اجرا گذاشته مي شود اعضا مي توانند كمكهاي مالي را از سازمان دريافت كنند، يعني كشورها، هم كمك كننده و هم دريافت كننده كمك محسوب مي شوند.
در چه زمانهاي اعضاي سازمان مي توانند از كمكها برخوردار شوند؟
كمكها به دو صورت پرداخت مي شود. گاهي درخواستها غيراضطراري است و به صورت متداوم براي فعاليتهاي مختلف گرفته مي شود. گاهي نيز بر اثر بروز حوادث درخواستهاي اضطراري اعلام مي شود كه در زمينه كشاورزي كمكهاي لازم به آسيب ديدگان ارائه مي شود.
هزينه فعاليتهاي سازمان تنها از طريق اعضا تامين مي شود يا منابع ديگري نيز وجود دارد؟
تمام پولي كه سازمان ملل در اختيار دارد و در كشورها خرج مي كند از منابع مالي كشورهاي عضو تامين مي شود. البته سهميه هر كشور متفاوت است و كشورهاي اروپايي و توسعه يافته و كشورهاي در حال توسعه يا توسعه نيافته به يك ميزان حق عضويت نمي پردازند. براي مثال در زيرمجموعه سازمان ملل ايالات متحده و ژاپن 23 درصد از بودجه سازمان ملل را پرداخت مي كنند.
سهم ايران از اين بودجه چقدر است؟
ايران 5/1 درصد از كل بودجه تعريف شده را پرداخت مي كند.
فعاليتهاي فائو چه اموري را شامل مي شود؟
براساس درخواستها و برنامه هاي جاري كه در كشورها وجود دارد، سعي مي شود كه منابع مالي آن طرحها از فائو يا بخشهاي ديگر تامين شود. فائو يك سازمان كمك كننده مالي نيست، بلكه يك سازمان تخصصي و فني است كه كمكهاي آن بيشتر به صورت انتقال تكنولوژي و دانش صورت مي گيرد، يعني مانند U.N.D.P(برنامه توسعه ملل متحد)،يونيسف يا U.N.F.P (برنامه جهاني سازمان ملل متحد) يا سازمانهاي ديگر زيرمجموعه سازمان ملل، صندوقي نيست كه كمكهاي مالي به كشورها بدهد يا مانند W.F.P كمكهاي غذايي به كشورها اختصاص دهد. همكاري فائو با كشورهاي عضو در قالب مشاوره، معرفي كارشناس و برنامه هاي آموزشي و درخواست منابع و نيروي انساني صورت مي گيرد.
ايران تا به حال به چه صورت و در چه اموري از اين همكاري بين المللي استفاده كرده است؟
در زمينه تدوين استراتژي كشاورزي طرحهايي بوده كه كامل شده است. همچنين گواهي و ثبت بذر و باقيمانده سموم در مواد غذايي كه در زمينه كيفيت مواد غذايي در نظر گرفته مي شود، از طرحهايي در حال اجرا با كمك فائوست. در زمينه هاي آموزشي نيز در امور آبياري يا تورهاي مطالعاتي به خارج از كشور اقداماتي صورت گرفته است.
چه نهادي مسئول اجراي اين طرحهاي پيشنهادي است؟
براي اجراي برنامه ها با يك مخاطب دولتي همكاري مي كنيم. فعاليتهاي فائو بخشهاي كشاورزي، شيلات، دام و توسعه روستايي را دربر مي گيرد و براي هر كدام از پروژه ها يك طرف فني در دولت داريم كه از طريق وزارت جهادكشاورزي طرحها را اجرا مي كنيم.
سازمانهاي غيردولتي تا چه اندازه مي تواند در پيشبرد اهداف FAO موثر باشد؟
حضور NGO ها در اجراي پروژه ها بسيار اهميت دارد و در بسياري از طرحها تا جايي كه امكان دارد سعي مي كنيم از آنها استفاده كنيم. البته NGO هايي كه تمايل دارند با سازمانهاي بين المللي همكاري كنند، تجارب و خصوصيات ويژه اي نيز بايد داشته باشند و فائو از حضور چنين گروههايي در اجراي طرحهاي خود استقبال مي كند.
تاكنون در چه زمينه هايي با اين گروهها همكاري كرده ايد؟
در پروژه مبارزه تلفيقي با آفات و نيز در افزايش آگاهي عمومي در سال برنج و سال كوهستانها كه مسئوليت آن برعهده فائو بود، براي پيشبرد اهدافمان با NGO ها همكاري كرديم.
آموزش چه نقشي در پيشبرد برنامه هاي FAO دارد؟
كسب موفقيت در فعاليتهاي فائو منوط به تداوم اقدامات آموزشي است و اين آموزش در سطوح مختلف در بين مديران، كشاورزان و كارشناسان دولتي صورت مي گيرد. برنامه هاي آموزشي نيز در قالب پروژه ها و در چارچوب برنامه هاي تعريف شده انجام مي شود.
به حضور زنان در اجراي برنامه ها تا چه اندازه توجه مي شود؟
پروژه هايي تحت عنوان Tele fode (برنامه غذايي از راه دور) در فائو وجود دارد كه فقط با كمك زنان روستايي و سرپرستان خانوار صورت مي گيرد و با توجه به اين كه تا به حال هزينه كمي داشته، بسيار موفق بوده است.
اين طرح به چه صورت اجرا مي شود؟
منابع مالي براي تامين نهاده ها از طرف فائو پرداخت مي شود. دفتر امور زنان روستايي و وزارت جهادكشاورزي نيز بر اين كار نظارت فني مي كنند و زنان روستايي نيز در قالب باشگاه يا گروههايي، نيروي كاري را تشكيل مي دهند.
فائو چه سياستهايي را در بخش كشاورزي دنبال مي كند؟
جمع آوري اطلاعات مربوط به مقدار غذاي موجود، منابع جنگلي و منابع شيلات بر عهده فائوست كه اين اطلاعات سالانه در كتابهايي چاپ و به صورت مستمر ارزيابي مي شود و به طور رايگان در اختيار كشورها گذاشته مي شود. كشورها نيز براساس اين اطلاعات سياستهاي لازم را اتخاذ مي كنند. گاهي نيز كشوري از فائو درخواست مي كند كه در امور سياستگذاري با آنها همكاري كند. اين درخواستها در قالب پروژه تعريف مي شود و با توجه به آوردن كارشناسان
بين المللي و مطالعاتي كه در داخل كشور موجود است و براساس وضعيت كشورها، پيشنهادهايي داده مي شود كه اجراي اين پيشنهادها و سياستها نيز برعهده خود كشورهاست.
عملكرد بخش كشاورزي را درطول مدتي كه ايران به فائو پيوسته است، چگونه ارزيابي مي كنيد؟
با توجه به تمام وضعيتهاي حادي كه ايران پشت سر گذاشته است از جمله جنگ، خشكسالي، كمبود منابع مالي و سرمايه گذاريهاي كمي كه در اين بخش صورت مي گيرد رشد بخش كشاورزي فراتر از رشد جمعيت بوده است و در بسياري از موارد در مرز خودكفايي قرار دارد. استمرار فعاليتها در اين بخش در زمينه كاهش ضايعات، افزايش بازده توليد و استفاده بهتر از منابع آب و خاك، بخش كشاورزي را در آينده به يكي از پربازده ترين بخشها تبديل خواهد كرد.